Quanh Chuyện cái Tên

Trong ký ức, nhất là vùng kỷ niệm của một thời đi học, cái Tên những người con gái thường đánh thức chuổi liên tưởng của bọn học trò con trai về: khuôn mặt, tà áo dài, dáng đi, mái tóc, giọng nói, ánh mắt, nụ cười ...và còn hiển hiện đâu đây những kỷ niệm xa gần về người ấy, nếu có.

Nhà thơ Luân Hóan, khi gọi Tên các người đẹp, há đã chẳng minh xác điều này trong thơ của Ông :

Buồn buồn qua ngõ mỹ nhân
Qu. Phẩm, Thạch Trúc, Ỷ vân, Bích Hà
Xuân, Ðông, Hồng, Phú, Phước, Nga…
những môi, những mắt, những da thịt nồng ..

Nhà văn Nguyễn Qúi Đại với " Ngũ Hành Sơn " đưa ta về thăm Chùa Non Nước, đã gợi cho ta nhớ lại những thân cây đại thụ Hoa Sứ Hoa Đại có khắc Tên của những kẻ yêu nhau...mà chắc hẳn tác giả của những vụ khắc tên này không thể vắng bóng " một chàng trai Phan Châu Trinh " nào đó...

Viết Tên, khắc Tên để mong ước đời đời bên nhau nhưng cách nào bền vững nhất đâu?

Anh viết tên em trên cát
Sóng vào cuốn mất tên em

Anh viết tên em trên đá
Đá mòn tên bị lãng quên (thơ Tân Văn)

Để tránh lầm lẫn, trùng Tên, Tên thường đi với Họ. Và nếu có cả chữ lót nữa thì chắc ăn. Đó là một cái tên đầy đủ, nghĩa là gồm Họ, Tên và chữ lót. Chữ lót còn giúp phân biệt giữa con trai và con gái, một bên chữ lót là văn cho con trai và một bên chữ lót là thị cho con gái. Người ta còn phân biệt tên đơn và tên kép. Ví dụ nếu họ và tên là Công Tằng Tôn Nữ Diệu Chi, bạn bè thường gọi Diệu Chi, trái lại nếu họ và tên là Lê Thị An, bạn bè chỉ kêu tên An mà thôi. Diệu Chi là tên kép, còn An là tên đơn.

Trong giới học sinh trường PCT, người có tên dài là những nàng hòang phái đặc sệt: Công Tằng Tôn Nữ Phương Anh.......còn con trai thì có thể nhắc đến Huỳnh Bá Trường Kỳ. ( Tôi lấy ví dụ căn cứ vào các web PCT )

Trong ban giáo chức, các Cô Giáo Nguyễn Thị Hoàng Oanh, Hoàng Thị Mộng Liên, Phan Thanh Gia Lai , Nguyễn Thị Kim Thành và Lê Khắc Ngọc Quỳnh ...dẫn đầu về cái Tên dài nhưng đặc biệt sau ngày chị Lê Khắc Ngọc Quỳnh cắt tóc thề để tóc ngắn, làm thơ viết văn viết truyện, thì cái Tên của chị lại dài thêm nữa như để đền bù cho mái tóc dài đã bị cắt : YLA Lê Khắc Ngọc Quỳnh .

Trái lại, Cô Giáo Nguyễn Thị Kim Thành, có cái tên dài thua gì Lê Khắc Ngọc Quỳnh đâu nhưng khi trở thành Thi Sĩ, cái tên Cô Giáo Nguyễn Thị Kim Thành lại ngắn gọn đi : Kim Thành, hai chữ Kim Thành mà thôi .

Trong ban giáo chức, cái tên ngắn nhất, không còn cách nào rút gọn hoặc đơn giản hơn nữa (danh từ toán học), là Tên của Thầy Bùi Tấn, dạy Tóan.

Có những bút hiệu trái với mẫu người như Tú mỡ thì gầy tong teo, Huy Cận thì mắt còn sáng chưng mặt dầu đã lớn tuổi, Tú gàn thì đã đậu cử nhân từ khuya...Có khi những bút hiệu mang tính chất tự trào cho quên đời khổ đau.

Danh họa Vũ Hối, người Quảng Nam Đà Nẵng, là một điển hình. Hãy nghe lời tâm sự của nhà văn Vũ Hối:"Khi đi tù, tôi bị hành hạ trong bao nhiêu năm. Chúng đánh tôi hư một con mắt, cùm tôi hư một chân. Do đó khi ra tù tôi chọn bút hiệu là Vũ Đát Di. Đố anh bút hiệu này có nghĩa là gì? Biết ông là người hay chữ và hóm hỉnh nên tôi đoán ra ngay là vừa đi vừa dắt chứ gì? Ông chịu quá bèn không đố nữa mà kể cho tôi nghe những bút hiệu khác của ông. Nhiều lắm. Chẳng hạn Vũ Sơn Trạch là Vũ sạch trơn, vì ông ta ra tù thì 2 bàn tay trắng. Nguyễn Y Vân là vẫn y nguyên, ý nói thân xác hao gầy nhưng lòng ông vẫn như xưa. Vũ Vi Vân là vẫn Vi vu, ông vẫn đi đây đi đó như gió. Và bút hiệu cuối cùng, Hồng Khôi, thì ông không đùa giỡn với chữ nghĩa nữa. Bút hiệu này vừa nói lên cái tâm Phật của ông, vừa để tưởng nhớ hai người anh ruột đã bị sát hại. Anh Hồng và anh Khôi. Hồng Khôi là Hồi Không. Cuộc đời này rồi ra còn gì đâu. Không cả. Thâm thúy quá chứ." (Trích Internet/ Ghi chú: chữ CHÚNG ám chỉ bọn Cọng Sản)

Có những nhà văn, nhà thơ, nhà sưu khảo không dùng bút hiệu, giữ nguyên tên cha sanh mẹ đẻ đặt cho mình: Nhà văn Nguyễn Qúy Đại, Sử Gia Trần Gia Phụng, Ông Phan Nhật Nam, Ông Nguyễn Hữu Viện, Thi Sĩ Tôn Thất Phú Sĩ, Thi Sĩ Lê Hân...chẳng hạn...

Không ai cấm ta có nhiều bút hiệu. Nhà văn hài hước Constantin Arsenievich Mikhailov có 325 bút hiệu khác nhau (Dictionary of Pseydonyms của I. F. Masanov/ Moscow 1960).

Có khi tên thật lại bị bè bạn đọc lái ra để chọc ghẹo, chọc tức.
Nói chi đâu xa, nhà văn Phan Thái Yên và nhà văn Nguyễn Qúi Đại đã bị Ông Huỳnh Bá Trường Kỳ diễu giải khi đọc chại hay đọc ngược: xin đọc DĐSH June 23rd 2005/ 08:35:16 PM. Đúng là đùa zai.

Một Cựu HS Phan Thanh Giản (?), người láng giềng PCT, là BS Bùi Cao Đẳng. Có lần Ông Đẳng đang mê say trình diễn trên sân khấu, anh VT khều nhẹ nói với tôi, bạn thấy gì không, tôi chưa trả lời thì được cắt nghĩa ngay là BS Đẳng vừa hát vừa lết, ổng đau cẳng, bộ không thấy sao? Té ra, Bùi Cao Đẳng là Bùi Cẳng Đau.  

Có những tên thật đẹp, thật xinh nhưng cũng có những tên nghe là thất kinh hồn vía.

Tôi còn nhớ, hồi còn ở Đà Nẵng, không biết ai chỉ mách mà một bà đến gỏ cửa nhờ tôi giúp. Gia đình nghèo, bà là phu khuân vác gạo. Người đàn bà này có 4 đứa con, bé gái út có tên là L., khi gọi tên, nghe thật tục tỉu. Bà xin giúp đổi tên cho bé gái vì khi đi học, nhà trường bắt đổi tên thì mới nhận. Bà cho biết đặt tên thật xấu cho con để ma quỷ khỏi bắt vì bé gái sanh vào ngày rằm, Thầy nói khó nuôi, chết sớm.Tôi rất lúng túng không quen biết bên Tòa Án nhiều nhưng may quá, trong một dịp đi xem Lễ, tôi thưa lại chuyện này với Cha Vũ Như Hùynh. Cha Hùynh đã viết giấy giới thiệu tôi với Ông Chánh Lục Sự Tòa Quảng Nam Đà Nẵng là Ông Mai Xuân Triết. Sau khi trinh bày, Ông Mai Xuân Triết đã chỉ dẫn thủ tục mà sau đó em L. có được tờ Trích Lục Giấy Thế Vì Khai Sanh với cái tên mỹ miều.Dĩ nhiên là người đàn bà nghèo khó này không phải trả tiền gì cả.
Chuyện này chắc khó có ở Canada hay bên Hoa Kỳ, nhất là liên quan đến thủ tục Tòa Án. Xin cám ơn Ông Chánh Lục Sư Mai Xuân Tríêt đã giúp đở người nghèo khó.

Và không biết bao nam sinh có tên là CU đã được Thầy Cô Giáo đổi thành Cư hay Cừ hay Cự hay Cứ ...vân vânTên trên giấy tờ là một chuyện nhưng khi gọi tên hay đọc tên lại một chuyện khác .

Tại đây, loại trừ việc "kiêng húy chữ viết trong văn bản" cũng như "kiêng âm huý, đổi địa danh, tên người" của thời vua chúa xa xưa, mà tôi chỉ bàn đến việc phát âm, đọc tên, gọi tên mà thôi.Theo Ông ĐINH SĨ TRANG, " tiếng Hán-Việt là tiếng mượn của tiếng Hán nhưng đọc theo giọng của người Việt. Trong tiếng Việt hiện nay, khoảng 60% là tiếng Hán-Việt. Chúng ta xử dụng khá nhiều tiếng Hán-Việt trong mọi giao tiếp và nói năng hằng ngày "(PHÉP BỎ DẤU HỎI-NGÃ TRONG TIẾNG VIỆT & VIỆT NGỮ HỎI NGÃ TỰ VỊ/ ĐINH SĨ TRANG / TÁI BẢN NĂM 2003) Nếu cứ đọc theo giọng người Việt thì cách đọc lại thay đổi theo miền TRUNG, NAM, BẮC.

Ví dụ viết bằng chữ HÁN :
chữ Võ, người miền Bắc đọc là Vũ
chữ Châu, người miền Bắc đọc là ChuChữ Đại, có nơi nói là Đợi, Tam Đại, hay Tam Đợi đều ám chỉ ba đời: đời ông, đời cha, đời con...hay đời cha, đời con, đời cháu...( Sau 75, Cọng Sản áp dụng việc xét lý lịch 3 đời của quân cán chính Miền Nam là một điển hình ...)
Chữ Phụng, người miền Bắc đọc là Phượng . Từ miền Bắc con chim "phượng" bay vào miền Trung đã thành con chim "phụng".

Như vậy các tên của Ông Lê Ngọc Châu, Nguyễn Qúi Đại, Trần Gia Phụng mà viết bằng chữ HÁN, có người đọc là Lê Ngọc Chu, Nguyễn Qúi Đợi, Trần Gia Phượng, khác với tên Lê Ngọc Châu, Nguyễn Qúi Đại, Trần Gia Phụng trong giấy khai sanh hay bằng lái xe...

Chắn chắn qúi vị chẳng ưa thích tí nào khi tên mình đọc sai hay viết sai, đó là chưa kể đến việc, thời đại Computer, trong Data Base, nếu muốn gọi Tên ra để biết lý lịch mà viết tên không đúng thì còn lâu mới tìm đựơc.

Cùng trong chiều hướng phát âm đó, câu hỏi đặt ra là Tên Cụ Phan viết là Phan CHÂU Trinh hay là Phan CHU Trinh, cách nào đúng đây?

Nếu tôi nhớ không sai, cách đây khá lâu, khi WEB MTPCT còn ở địa chỉ cũ, có lần tôi Email hỏi WebMaster của trang Web này là: " Phan CHÂU Trinh hay Phan CHU Trinh, cái nào đúng?" thì bị phang ngay trong Email trả lời: " chúng tôi dùng danh xưng Phan Châu Trinh vì căn cứ theo bảng hiệu tên trường. Nếu Ông cho rằng chúng tôi sai thì xin ông vui lòng chứng minh ". Thiệt là cái ông WebMaster hay cái bà WebMaster này đã đá ngay trái banh dẫn chứng sang cho tôi một cách ngon ơ mà không ngượng.
Sau này, tôi có xin đựợc địa chỉ của cháu ngọai Cụ Phan và gởi thư hỏi nhưng tuyệt nhiên không nhận đươc một sự trả lời nào cả.Tự điển Encyclopædia Britannica khi nói về Cụ Phan Châu Trinh đã ghi thêm rằng ..." also spelled Phan Chu Trinh ", nghĩa là cũng phân vân, Châu hay Chu cũng đúng...Giới hạn trong khuôn khổ trường PHAN CHÂU TRINH và xuyên qua các bài viết mà tác giả là Cựu Học Sinh Phan Châu Trinh hay tác giả là GS Trường Phan Châu Trinh mà xét, có thể chia hai nhóm: 

Nhóm CHÂU ( viết tên Cụ Phan là PHAN CHÂU TRINH ) gồm có; Đa số các Thầy Cô Trường Phan Châu Trinh , Nhóm Biên Tập web MTPCT của Ông Trần Đình Thắng, đa số các Cựu Học Sinh Phan Châu Trinh , ...và các bà cựu HS PCT thì chưa thấy bà nào viết là Phan Chu Trinh cả.

Nhóm CHU (viết tên Cụ Phan là PHAN CHU TRINH) gồm những ai?

Về danh tánh Cụ Phan, Sử Gia Trần Gia Phụng trong những bài viết trước đây ghi Tên Cụ Phan là Phan CHÂU Trinh nhưng bài viết gần đây ( LỘT TRẦN HUYỀN THOẠI HỒ CHÍ MINH ) lại ghi Tên Cụ Phan là Phan CHU Trinh , nghĩa là lập trường CHÂU đổi thành CHU .
Sử gia khi viết sưu khảo thường rất đắn đo, nhưng không biết vì lý do gì, Sử Gia Trần Gia Phụng lại có lập trường bất nhất , tiền CHÂU , hậu CHU hay là muốn đi hàng đôi cho chắc ăn như ghi chú của Encyclopædia Britannica Article về Phan Châu Trinh " ...also spelled Phan Chu Trinh" .. .hoặc chỉ là một lỗi đả tự vu vơ chăng?

Thi Sĩ Luân Hoán, về danh tánh Cụ Phan, đã từ lâu lập trường là CHU chứ không phải CHÂU (viết là Phan Chu Trinh, không viết Phan Châu Trinh trong tất cả những bài viết về thành lập trường PCT, những bài có liên quan đến trường PCT ...đăng trên WEB của Thi Sĩ Luân Hoán) nhưng không biết lập trường này có TRƯỚC SAU NHƯ MỘT không , nghĩa là trong Sách TÁC GIẢ VIỆT NAM ( tôi muốn nói là Ấn Bản của nhà xuất bản Song Văn ) Ông Luân Hoán ghi tên Cụ Phan là PHAN CHÂU TRINH hay PHAN CHU TRINH ?  

Gần đây , trong một lần " bất ngờ thăm trường cũ ", thi sĩ Luân Hoán đã được nghe lại " Khúc ca học đường ":

vào trường
chụp ảnh, quay phim
vội vàng
như sợ ai tìm
đuổi ra
giữa trưa
chợt nổi da gà
cả tâm thân dậy
khúc ca học đường

Khúc ca học đường , nếu tôi nghỉ không sai, hẳn là bản hiệu đòan ca của GS Hòang Bích Sơn viết: " Phan Châu Trinh người chiến sĩ quốc gia - bất diệt, đã từng hy sinh tranh đấu cho dân quyền " do chính Thi Sĩ Lê Hân, em ruột của Thi Sĩ Luân Hoán sưu tập và đăng trên web PCTDN của Ông Trần Đình Thắng. Hy vọng là Thi Sĩ Luân Hoán nghe rõ là " " Phan Châu Trinh người chiến sĩ quốc gia ..." chứ không phải là " Phan Chu Trinh người chiến sĩ quốc gia ..."

Riêng nhà văn Nguyễn Qúi Đại, cùng quan điểm với nhà thơ Luân Hóan, có lập trường là CHU chứ không phải CHÂU , trong bài " PHAN CHU TRINH và CUỘC ĐỜI CÁCH MẠNG để tưởng niệm lần giỗ thứ 78 Cụ Phan" và những bài liên quan đến trường PCT (đã đăng trên rất nhiều trang WEB), vẫn một lòng viết CHU chứ không viếtCHÂU nhưng sang đến bài tường thuật họp mặt PCT/HĐ gần đây thì đã đổi sang CHÂU (xin đọc Chủ Đề Họp Mặt PCT-HĐ trên web PCTDN của Ông Trần Đình Thắng. ). Phải chăng nhà văn N.Q.Đ. đã nghe rất rõ nhạc bản "hiệu đòan ca PCT” trong ngày Họp Mặt PCT-HĐ?

Dưới thời Chính phủ Việt Nam Cọng Hòa chỉ có một trường Trung Học Phổ Thông tại Đà Nẵng mang danh hiệu là Phan Châu Trinh, khác hẳn với bây giờ có rất nhiều trường học mang tên Phan Châu Trinh tại các địa phương khác nhau. Thậm chí có trường lấy tên là Phan Chu Trinh. Rất nhiều bản tin của báo chí viết về Cụ Phan đã viết tên cụ là Phan Chu Trinh chứ không viết Phan Châu Trinh...Vậy thì Châu hay Chu, chữ nào đúng đây?

Nếu có ai hỏi tôi là nên viết tên Cụ PHAN cách nào , tôi xin trả lời ngay là nên viết : Phan CHÂU Trinh chứ không nên viết Phan CHU Trinh vì các lý do sau đây:

1- Bản Văn Thành Lập Trường PCT đã ghi tên trường là Phan CHÂU Trinh .( Xin cám ơn Thầy Hiệu Trưởng Nguyễn Đăng Ngọc đã lưu trữ những tài liệu qúi báu này và cám ơn anh VT đã cho tôi phóng ảnh tài liệu này)
2-Thực tế bảng hiệu của Trường PCT còn sờ sờ là Phan Châu Trinh .
3-Một số lớn tài liệu viết bằng ngọai ngữ (từ lâu chứ không phải mới đây) về những vấn đề có liên quan đến nhà cách mạng họ Phan đều ghi là Phan CHÂU Trinh.
4-Một số sách xuất bản nói về Cụ Phan đều ghi là Phan CHÂU Trinh, đặc biệt là Bìa của Bộ sách “Phan Châu Trinh Tòan Tập” ra mắt nhân dịp giỗ lần thứ 79 ngày mất của nhà chí sĩ họ Phan (24-3-2005) đã ghi là " Phan CHÂU Trinh Tòan Tập" (sách có nhiều tài liệu qúi giá, có tham gia của bà Phan Thị Minh - hậu duệ của cụ Phan Châu Trinh , do NXB Đà Nẵng và Công ty sách Thời Đại ấn hành tháng 3-2005.)

 

  

Nhưng xin đừng vội tin những lý do nêu trên, vì nếu chỉ căn cứ vào " Tên của Cụ Phan viết bằng chữ Hán" thì quyền viết Phan Châu Trinh hay Phan Chu Trinh là quyền người viết (tùy theo người miền Bắc hay người miền Nam) vì tên của nhà cách mạng họ Phan trong chữ Hán vẫn là một, trừ phi " bút tự của Cụ Phan viết bằng tiếng Việt là Phan Châu Trinh " thì tên của cụ Phan phải viết là Phan Châu Trinh mới đúng, còn viết Phan chu Trinh là sai .

TS Lê Hồng Anh trong TCKTPT/DV/Jan15th2005/207 trang 82 cho biết:" Mỗi người chỉ có một tên (không kể bí danh, biệt hiệu) do đó chỉ có một cách viết là đúng. Chúng tôi đang có trong tay chữ ký và tên do chính cụ Phan viết: Phan CHÂU Trinh. Hơn nữa, ba con của cụ Phan (Phan Châu Dật, Phan Thị Châu Liên, Phan Thị Châu Lan) đều có chữ lót là CHÂU.Trong nửa đầu thế kỷ XX, phần đông các nhà nghiên cứu ở miền Bắc, họ ghi các tên người, tên đất ở miền Nam bằng chữ Hán, theo cách đọc của người miền Bắc, như Vũ Tính, Ngô Tùng Chu, (núi) Chiêu Thái thay vì phải viết Võ Tánh, Ngô Tòng Châu, ( núi ) Châu Thới...Các địa danh miền Nam có các yếu tố Chánh, Hiệp, Kiểng , Phước , Thạnh...đều bị ghi thành Chính, Hợp, Cảnh, Phúc, Thịnh...Tên Phan CHÂU Trinh bị viết sai thành Phan CHU Trinh từ đó. Đã đến lúc Bộ Văn Hóa Thông Tin hiện thời nên có biện pháp chấn chỉnh các tên đường, tên trương viết sai. "Vấn đề đã rõ trắng đen.Thiết tưởng đã đến lúc chúng ta phải viết tên Cụ Phan là Phan Châu Trinh, nếu những ai viết sai, xin vui lòng điều chỉnh lại.  

Là Cựu Học Sinh PCT và là Học Sinh Phan Châu Trinh mà viết tên trường mình đã họăc đang theo học không đúng, không những là chuyện đáng trách mà còn tỏ ra là thiếu tôn kính với nhà cách mạng cả đời hy sinh và tranh đấu cho dân quyền. Mong rằng trong NGÀY GIỔ CỤ PHAN, trong lễ tưởng niệm, khi khấn, chúng ta sẽ khấn đúng tên Cụ Phan là Phan Châu Trinh:

Đốt nén hương lòng giỗ cụ Phan
Một nhà cách mạng tiếng lừng vang
Bôn ba học hỏi – tầm kinh nghiệm
Cách mạng dân mình - sớm mở mangDân trí - dân sinh - thành dân chủ
Nước giàu - nước mạnh - mới tài ngang
Tiếc thay nguyện ước chưa thành đạt
Chắc cụ chưa vui - dưới suối váng!Chắc cụ chưa vui - dưới suối vàng!
Bởi vì dân chúng vẫn lầm than
Chính chuyên Vô sản - toàn tham nhủng
Chế độ Lưu manh - quá bạo tànBọn chúng cắt dâng phần lảnh thổ
Bất cần nể mặt đấng Tiền nhân
Linh thiêng hồn cụ – xin phò hộ
Con cháu sau nầy sẽ chỉnh trang (

(thơ của Thi Sĩ VÔ TÌNH /Cựu học sinh PCT/ĐN)

HẾT
Dũng Tam Tòa  

(Trích trong DĐSH PCT 2005)


DĐSH PCT 2005

August 6th 2005
11:52:20 PM
 
Nguyễn Quý Đại

Kính chào anh Dũng Tam Toà,
Em út rất thích những loạt bài anh viết, phân tích, phê bình với tình thân xây dựng rất hay. thành thật cảm ơn anh. Xin anh đừng gọi em là nhà văn, em chỉ viết năm ba bài góp mặt còn thiếu sót nên không dám nhận là nhà văn. Em luôn lắng nghe những ý kiến phê bình để học hỏi.
Kính thưa anh vấn đề tên cụ Phan Châu Trinh, lúc em tham khảo tài liệu viết về cụ còn giới hạn. Trong tủ sách "những mảnh gương" Tân Việt tác giả Thế Nguyên và cuốn Đông Kinh Nghiã Thục của Nguyễn Hiến Lê viết là Phan Chu Trinh. Ở Đức thiếu sách Việt Ngữ để tra cứu thêm. Nay được anh phân tích, em đã tìm đọc lại những tác phẩm "Quảng Nam Đất Nước & Nhân Vật" tác giả Nguyễn Quyết Thắng "Từ Điển Nhân Vật Lịch Sử Việt Nam" của NQT và Nguyễn Bá Thế, cuốn Tự Phán của cụ Phan Bội Châu, Những hoạt động của PCT tại Pháp 1911-1925 của TS Thu Trang, tuyển tập của nhà văn Nguyễn Văn Xuân phần Phong trào Duy Tân.
Tất cả các tác phẩm trên đều viết là cụ Phan Châu Trinh chứ không phải là « Chu ». Riêng em, xin đồng ý với anh chúng ta phải viết đúng và thống nhất tên cụ PHAN CHÂU TRINH
Kính chúc anh và gia đình luôn bình an và khoẻ mạnh, Kính chúc độc giả MTPCT với mùa hè vui vẽ .
Nguyễn Quý Đại Munich